काठमाडाैं- नेपाल राष्ट्र बैंकले बैंकिङ प्रणालीमा बढेको तरलता व्यवस्थापन गर्न निरन्तर कदम चालिरहेको छ। आज (पुस २१ गते) राष्ट्र बैंकले बैंकिङ प्रणालीबाट ५० अर्ब रुपैयाँ तान्ने घोषणा गरेको छ। बैंकले यस उद्देश्यका लागि निक्षेप संकलन उपकरणको प्रयोग गर्दै दिउँसो २ बजे बोलकबोल आयोजना गर्ने जनाएको छ।

बैंकिङ प्रणालीमा तरलता थुप्रिनु अर्थतन्त्रका लागि अवसर र चुनौती दुवै हो। एकातर्फ, तरलताको अभाव हुँदा कर्जाको उपलब्धतामा समस्या आउन सक्छ भने, अत्यधिक तरलता हुँदा मुद्रा बजारमा असन्तुलनको सम्भावना रहन्छ। यो अवस्थालाई नियन्त्रण गर्न राष्ट्र बैंकले निक्षेप संकलन जस्ता उपकरण प्रयोग गर्दै वित्तीय प्रणालीमा स्थिरता कायम राख्न खोजेको हो।

बोलकबोल प्रक्रियामा सहभागी हुन चाहने बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले १० करोड रुपैयाँदेखि ५ अर्ब रुपैयाँसम्मको बोलकबोल गर्न पाउनेछन्। निक्षेप संकलनको प्रस्ताव ब्याजदरका आधारमा गरिनेछ र बहुब्याजदरको विकल्प पनि खुला गरिएको छ। यस प्रक्रियामा ‘क’, ‘ख’, र ‘ग’ वर्गका बैंक तथा वित्तीय संस्थाले मात्र भाग लिन पाउनेछन्।

यो निक्षेप संकलन २१ दिने अवधिका लागि हुनेछ। माघ १३ गते निक्षेपको साँवा र ब्याज भुक्तानी गरिने राष्ट्र बैंकले स्पष्ट पारेको छ।

यस कदमले केन्द्रीय बैंकको तरलता व्यवस्थापनमा रणनीतिक सक्रियता देखाउँछ। बैंकिङ प्रणालीमा तरलता घटाउने यो प्रयासले मुद्रा आपूर्ति नियन्त्रण गर्दै मुद्रास्फीति नियन्त्रण गर्न योगदान पुर्‍याउन सक्छ। साथै, वित्तीय प्रणालीलाई सन्तुलित बनाउँदै कर्जाको व्यवस्थापनमा सहजता ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ।

राष्ट्र बैंकको यो नीति बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूलाई थप अनुशासित बनाउने संकेत हो। तर, यस्ता उपायहरूले अर्थतन्त्रमा अल्पकालीन र दीर्घकालीन असर गर्न सक्छन्, जसलाई प्रभावकारी ढंगले सम्हाल्नुपर्ने आवश्यकता छ।