काठमाडाैं- पोखरा, पर्यटकको राजधानी! यहाँका रमणीय चौतारा, हरियाली जंगल, चरीको चिरबिराहट, र शीतल छायाँ अब विगतका कुरा बन्ने क्रममा छन्। किनभने, पोखराका बुद्धिजीवीहरूको अद्भुत दूरदर्शिता अन्तर्गत, सयौं वर्ष पुराना वृक्षहरूलाई निर्ममतापूर्वक ठुटै पार्ने महान् कार्य भइरहेको छ।

माघ ६ गते, पोखरा-१४ स्थित भोटे चौताराको पीपल रूखलाई कुनै राजकीय सम्मान बिना नै काटियो। "के गर्नु! रूख त काट्नै पर्छ," भन्ने नियतले सुसज्जित एक झुन्ड मानिसहरू मिनेटभरमै रूख ढालेर हिँडिहाले। स्थानीय हेमन्त ढकालले सोधे, "यो किन काट्नुहुन्छ?" जवाफ आयो, "थाहा छैन।"

त्यसपछि लगातार रुख कटानको सिलसिला चलिरह्यो। यति धेरै रूख काटिए कि पोखराको मौसम नै रूखविहीन भएर स्वर्गीय अनुभव दिनेछ! वडाध्यक्ष बोधराज कार्कीलाई खबर गरियो, उनले वास्ता गरेनन्। मेयर धनराज आचार्यलाई २६ पटक फोन गरियो, कुनै प्रतिक्रिया आएन। बल्ल ३० जनवरीमा फोन उठाएर "समिति बनाएर कारबाही गर्छौं" भनेर गफ दिए।

पोखरा-१४ मा मात्र ६ वटा चौतारा र ९ वटा ठूला वृक्ष जरा नै उखेलिने गरी ठुट्याइए। ढकालजस्ता पर्यावरणप्रेमीले वडा कार्यालय, प्रहरी, वन मन्त्रालय, क्लबहरू सबैतिर गुहार मागे, तर रूख काट्नेहरू त वातावरणीय सन्तुलनलाई खेलौना ठान्ने महानुभाव रहेछन्! काटिएका रूखहरू नेपाल ट्रस्टको जग्गामा थन्क्याइयो, जहाँ अब काठको संग्रहालय बनाउने हो कि!

अब रूख काट्ने वास्तविक उद्देश्य बुझौं – 'कोटिहोम' नामक धार्मिक कार्यक्रम। फाउन्डेसनका महान् व्यवस्थापकहरूले दाउरा अभावको समस्यालाई समाधान गर्दै पोखरालाई नांगो बनाउने अभियान चलाएछन्। सयौं वर्ष पुराना समि, वर, पीपल, र चाँपका रूखहरू कटान गरेर कार्यक्रमको भव्य तयारी गरियो।

पोखरा महानगरपालिकाले सान्दर्भिक वक्तव्य निकाल्दै दुई लाख २६ हजार बिरुवा रोपणको अभियान सुरु गरेको छ। तर सार्वजनिक स्थलका रूखहरू मास्ने महान् कार्यप्रति महानगरले "गम्भीर ध्यानाकर्षण" गरेको छ। मेयर साहब भन्नुहुन्छ, "यो विषय वातावरणीय सन्तुलनका लागि हानिकारक छ।" तर कटान त रोकिएको छैन!

त्यसो त, कोटिहोम आयोजना गर्न पोखराका सयौं पुराना वृक्षहरूको बलिदान आवश्यक थियो नै! आखिर स्वर्गीय आत्माको उद्धार गर्न धर्तीलाई उजाड बनाउनु जरुरी हुन्छ! महानगरपालिकाले अनुमति नदिएको दाबी गरे तापनि, फाउन्डेसनका संयोजक लेखराज ढकालले "सबैसँग समन्वय गरेर" रूख काटिएको स्विकार गरे। मेयरलाई जानकारी गराइएको छ रे! जब सबैलाई थाहा थियो भने, रूख काट्न रोक्न किन कसैले आवाज उठाएन?

हावा हुरीले तारमा रूख झुन्डिने खतरा भएको बहाना बनाएर, टोल विकास संस्था र महिला सदस्यहरूसँग अनुमति लिएर ठूला रूखहरू मासियो। पोखरा अब काठको सहर होइन, काठविहीन सहर बन्दैछ।

यसरी, पर्यटनको राजधानी पोखरा अब बिस्तारै मरुभूमि बन्दैछ। हरियाली कटान गर्दै, छायाँ लोप पार्दै, चराचुरुंगीलाई विस्थापित गर्दै, धार्मिक कार्यक्रमको नाममा प्रकृति नै समाप्त गर्ने योजनाबद्ध महाअभियानमा स्थानीय सरकारको मौन समर्थन देखिन्छ। पोखरेली जनताले अब सोच्नुपर्ने बेला आइसकेको छ – हरियाली बिना नै पर्यटकीय आकर्षण सम्भव छ?

आखिर, पर्यावरण संरक्षण हाम्रो प्राथमिकता हो कि धार्मिक आडमा प्राकृतिक विनाश?