काठमाडौं- क्याम्ब्रिज युनिभर्सिटी प्रेस एन्ड एसेसमेन्टले काठमाडौंमा Cambridge English LeadershipConference (CELC) 2026 आयोजना गरेको छ। सम्मेलनमा विद्यालयका प्रधानाध्यापक, विद्यालय नेतृत्वकर्ता तथा अंग्रेजी भाषा शिक्षकहरूको सहभागिता रहेको थियो।

सम्मेलनमा कृत्रिम बौद्धिकता (AI) को बढ्दो प्रयोग भएको समयमा विद्यार्थीलाई भविष्यका लागि कसरी तयार गर्ने भन्ने विषयमा छलफल गरिएको थियो। विद्यार्थी केन्द्रित कक्षाकोठा, प्रभावकारी मूल्यांकन, तथ्यमा आधारित प्रतिक्रिया तथा सञ्चार सीपको बलियो आधारले विद्यार्थीलाई शैक्षिक तथा व्यावसायिक रूपमा सफल बनाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने विषयमा सम्मेलनमा जोड दिइएको थियो।

अंग्रेजी भाषा दक्षता रोजगारीका लागि महत्वपूर्ण सीपका रूपमा स्थापित हुँदै गएको समयमा सम्मेलन आयोजना गरिएको हो। क्याम्ब्रिजको हालैको करिब १,९०० कलेज विद्यार्थीमा गरिएको सर्वेक्षण अनुसार, करिब १०० प्रतिशत विद्यार्थीले राम्रो रोजगारी प्राप्त गर्न अंग्रेजी महत्वपूर्ण रहेको बताएका छन्। त्यस्तै, ३० प्रतिशत विद्यार्थीले अंग्रेजी भाषा सीप र आत्मविश्वासलाई रोजगारी प्राप्त गर्न प्रमुख चुनौतीका रूपमा पहिचान गरेका छन्।

आधाभन्दा बढी अर्थात् ५७ प्रतिशत विद्यार्थीले रोजगारीका लागि आफू पूर्ण रूपमा तयार नभएको बताएका छन्। सर्वेक्षणअनुसार विद्यार्थीहरूले आफ्नो सीप विकासका लागि प्राविधिक तथा उद्योगसम्बन्धी प्रमाणपत्र, इन्टर्नसिप वा वास्तविक परियोजना तथा अंग्रेजी भाषा प्रमाणपत्रलाई पनि प्राथमिकता दिने गरेका छन्।

यसैबीच, क्याम्ब्रिज युनिभर्सिटी र ब्रिटिश काउन्सिलको अर्को अध्ययनले बहुभाषिक शिक्षण पद्धतिले अंग्रेजी सिकाइलाई थप प्रभावकारी बनाउन सक्ने देखाएको छ। २०२६ को MultiEd Study अन्तर्गत गरिएको अनुसन्धानले विद्यार्थीको मातृभाषा तथा क्षेत्रीय भाषालाई अंग्रेजीसँग रणनीतिक रूपमा प्रयोग गर्दा पढ्ने क्षमता, कक्षाकोठामा सहभागिता र विद्यार्थीको आत्मविश्वासमा सुधार आएको देखाएको छ। साथै, यसले अंग्रेजी सिकाइमा नकारात्मक असर नपारेको पनि अध्ययनले देखाएको छ।

नेपालका धेरै विद्यार्थी उच्च शिक्षा तथा रोजगारीका लागि विदेश जाने क्रम बढ्दै गएको अवस्थामा सञ्चार सीपको महत्व अझ बढेको छ। सञ्चार सीप अब शैक्षिक आवश्यकता मात्र नभई विदेशमा अध्ययन, रोजगारी र करियर विकासका लागि महत्वपूर्ण आधार बनेको छ। विश्वविद्यालयको कक्षामा प्रभावकारी रूपमा सहभागी हुन, नयाँ मानिससँग सम्बन्ध बनाउन, आफ्ना विचार स्पष्ट रूपमा व्यक्त गर्न तथा विश्वव्यापी रोजगारी बजारमा प्रतिस्पर्धा गर्न राम्रो सञ्चार सीप आवश्यक हुँदै गएको छ।

क्याम्ब्रिज युनिभर्सिटी प्रेस एन्ड एसेसमेन्टका दक्षिण एसियाका प्रबन्ध निर्देशक अरुण राजामणिले भने, “AI हाम्रो दैनिक सिकाइको हिस्सा बन्दै जाँदा प्रभावकारी रूपमा सञ्चार गर्ने, विश्लेषण गर्ने र आलोचनात्मक रूपमा सोच्ने क्षमता झनै महत्वपूर्ण हुँदै गएको छ। यी सीपहरू विद्यार्थीको विद्यालय शिक्षाकै क्रममा क्रमशः विकास हुन्छन् र सुन्ने, बोल्ने, पढ्ने तथा लेख्ने आधारभूत सीपमा आधारित हुन्छन्। हाम्रो अनुसन्धानले विद्यार्थीहरूले भविष्यको रोजगारीका लागि अंग्रेजीको महत्व बुझेको देखाएको छ। तर धेरै विद्यार्थी अझै पनि आत्मविश्वास र सञ्चार सीपमा चुनौती सामना गरिरहेका छन्। त्यसैले विद्यालयहरूले अंग्रेजीलाई एउटा विषयका रूपमा मात्र नभई शैक्षिक सफलता, रोजगारी र जीवनभरको सिकाइमा सहयोग गर्ने व्यावहारिक भाषा दक्षता विकासमा ध्यान दिन आवश्यक छ।”

दक्षिण एसियाका लागि अंग्रेजी, कन्ट्री हेड अरुणाचलम टीकेले भने, “दक्षिण एसियामा विद्यालय, अभिभावक र विद्यार्थीहरूबाट अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा मापन गर्न सकिने भाषा दक्षताको माग बढिरहेको छ। अहिले अंग्रेजीलाई एउटा विषयका रूपमा पढाउनेभन्दा पनि विद्यार्थीले वास्तविक जीवनमा आत्मविश्वासका साथ प्रयोग गर्न सक्ने सञ्चार सीप विकास गर्ने दिशामा ध्यान केन्द्रित भइरहेको छ। प्रभावकारी शिक्षण, उचित मूल्यांकन र स्पष्ट सिकाइ मार्गमार्फत विद्यालयहरूले विद्यार्थीलाई उच्च शिक्षा, रोजगारी तथा विश्वसँग जोडिन आवश्यक भाषा सीप विकास गर्न सहयोग गर्न सक्छन्।”

सम्मेलनमा सहभागी शिक्षक तथा विद्यालय नेतृत्वकर्ताहरूले सञ्चार सीप विद्यार्थीको विद्यालय जीवनभर विकास हुने र शैक्षिक सफलता, आत्मविश्वास, आलोचनात्मक सोच तथा सहकार्यका लागि महत्वपूर्ण हुने बताएका थिए। विद्यार्थीलाई अंग्रेजी भाषा प्रयोग गर्ने पर्याप्त अवसर दिनुपर्नेमा पनि सहभागीहरूले जोड दिएका थिए। कक्षाकोठामा छलफल, परियोजना, प्रस्तुति तथा अतिरिक्त क्रियाकलापमार्फत अंग्रेजीको प्रयोग बढाउँदा विद्यार्थीको भाषा प्रवाह र वास्तविक जीवनमा सञ्चार गर्ने क्षमता विकास गर्न सकिने उनीहरूको भनाइ थियो।

AI शिक्षामा र रोजगारीको क्षेत्रमा थप प्रयोग हुँदै जाँदा विद्यार्थीलाई केवल सूचना प्राप्त गर्ने क्षमताले मात्र पर्याप्त नहुने विषयमा पनि छलफल भएको थियो। विचारको मूल्यांकन गर्ने, सही प्रश्न सोध्ने, प्रभावकारी रूपमा सहकार्य गर्ने र आत्मविश्वासका साथ सञ्चार गर्ने क्षमता पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण हुने सहभागीहरूले बताएका थिए।

त्यसैगरी, अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डअनुसार अंग्रेजी भाषा दक्षता मापन गर्ने विषयमा पनि छलफल गरिएको थियो। प्रभावकारी मूल्यांकन प्रणालीले विद्यार्थीको प्रगति बुझ्न र आवश्यक सुधारका क्षेत्रमा लक्षित सहयोग गर्न विद्यालयलाई सहयोग गर्ने सहभागीहरूको भनाइ थियो। Common European Framework of Reference for Languages (CEFR) सँग आबद्ध Cambridge English Qualifications ले विद्यार्थीको अंग्रेजी भाषा विकास मापन गर्न अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा मान्यता प्राप्त मापदण्ड उपलब्ध गराउँछ।