काठमाडौं- अनुसन्धान संस्कृति प्रवर्द्धन तथा अनुसन्धानकर्ताको क्षमता अभिवृद्धि गर्ने उद्देश्यले मोडेल इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजी (एमआईटी) मा दुईवटा महत्त्वपूर्ण पाँचदिने कार्यशाला सम्पन्न भएका छन्। सक्ष्यम रिसर्च इन्स्टिच्युटसँगको सहकार्यमा आयोजना गरिएका कार्यशाला ‘कजाल इन्फरेन्स’ र ‘रिसर्च इन क्यापिटल मार्केट्स’ विषयमा केन्द्रित थिए।

अमेरिकास्थित बोस्टन युनिभर्सिटीको मेट्रोपोलिटन कलेजकी फाइनान्स कार्यक्रम निर्देशक प्राध्यापक डा. इरेना भोदेन्स्काको नेतृत्वमा ‘कजाल इन्फरेन्स’ सम्बन्धी कार्यशाला सेप्टेम्बर १४ देखि १८ सम्म बिहान ७ बजेदेखि ९ः३० बजेसम्म काठमाडौंको कमलादीस्थित एमआईटी परिसरमा सञ्चालन भएको थियो।

गम्भीर अनुसन्धानमा संलग्न हुन चाहने तथा आधारभूत मात्रात्मक अनुसन्धानसम्बन्धी ज्ञान भएका अनुसन्धानकर्तालाई लक्षित गरिएको उक्त कार्यशालामा अनुसन्धानबाट कारण र परिणामबीचको सम्बन्धबारे विश्वसनीय निष्कर्ष निकाल्न आवश्यक विधिबारे सैद्धान्तिक तथा व्यावहारिक प्रशिक्षण दिइएको थियो।

कार्यशालामा पक्षपात, मिलान विधि, अन्तर–अन्तर विधि, साधन चर, प्रतिगमन विच्छेदन, यादृच्छिक प्रयोग तथा प्राकृतिक प्रयोगलगायत अनुसन्धानका महत्त्वपूर्ण विधिबारे अध्ययन तथा प्रयोगात्मक अभ्यास गराइएको थियो। फुलब्राइटको सहयोग तथा सक्ष्यम रिसर्च इन्स्टिच्युट र मोडेल इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजीको सहकार्यमा कार्यशाला आयोजना गरिएको हो।

त्यसैगरी, ‘रिसर्च इन क्यापिटल मार्केट्स’ शीर्षकको दोस्रो पाँचदिने कार्यशाला सेप्टेम्बर २१ देखि २५ सम्म बिहान ७ बजेदेखि ९ः३० बजेसम्म एमआईटी परिसरमा सञ्चालन भएको थियो। सक्ष्यम रिसर्च इन्स्टिच्युटले मोडेल इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजीसँगको सहकार्य तथा युनाइटेड स्टेट्स एजुकेसन फाउन्डेसनको सहयोगमा आयोजना गरेको उक्त कार्यशाला पुँजी बजारसम्बन्धी अनुसन्धानका व्यावहारिक पक्षमा केन्द्रित थियो।

कार्यशालामा आधुनिक पोर्टफोलियो सिद्धान्त, जोखिममा मूल्य तथा तनाव परीक्षण, चरम जोखिम, वित्तीय सञ्जाल तथा प्रणालीगत जोखिम, समाचार विश्लेषण र घटनामा आधारित लगानीलगायत समसामयिक विषयमा अनुसन्धानमुखी छलफल तथा व्यावहारिक अभ्यास गरिएको थियो।

दुवै कार्यशालामा अनुसन्धानकर्ता, शिक्षक, विद्यार्थी, प्राज्ञ तथा बैंकिङ र वित्तीय क्षेत्रका अधिकारीहरूको सहभागिता रहेको थियो। आयोजकका अनुसार करिब ८० जनाको सहभागिता रहेको कार्यक्रममा सहभागीहरूले उत्साहजनक रूपमा सक्रिय सहभागिता जनाएका थिए।

कार्यशालाले नेपालमा अनुसन्धानमा रुचि राख्ने विद्यार्थी, अनुसन्धानकर्ता तथा वित्तीय क्षेत्रसँग सम्बन्धित व्यक्तिहरूबीच ज्ञान, सीप र अनुसन्धान अभ्यास आदानप्रदान गर्ने महत्त्वपूर्ण अवसर प्रदान गरेको आयोजकले जनाएको छ।

मोडेल इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजीका सहसंस्थापक आर. के. दाहालले नेपालमा अनुसन्धानमा आधारित शैक्षिक वातावरण तथा सुदृढ अनुसन्धान प्रणाली निर्माण गर्न यस्ता कार्यक्रमले महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍याउने विश्वास व्यक्त गरे।

उनले अन्तर्राष्ट्रिय विज्ञ, अनुसन्धान संस्था तथा शैक्षिक साझेदारसँगको सहकार्यबाट नेपालमा उच्चस्तरीय अनुसन्धान क्षमता विकास गर्ने अवसर प्राप्त भएको भन्दै प्रशिक्षक प्राध्यापक डा. इरेना भोदेन्स्का, युनाइटेड स्टेट्स एजुकेसन फाउन्डेसन, फुलब्राइट, सक्ष्यम रिसर्च इन्स्टिच्युट तथा सहभागीहरूप्रति आभार व्यक्त गरे।

आयोजक संस्थाका अनुसार यस्ता अनुसन्धानमुखी कार्यक्रमले नेपालको उच्च शिक्षा क्षेत्रमा प्रमाणमा आधारित अनुसन्धानलाई प्रोत्साहन गर्नुका साथै विश्वस्तरीय अनुसन्धान विधि तथा अभ्यासलाई नेपाली अनुसन्धानकर्तामाझ पुर्‍याउन सहयोग गर्नेछ।

दुई हप्तासम्म सञ्चालन भएको कार्यशाला सेप्टेम्बर २५ मा ललितपुरको पुल्चोकस्थित द प्लाजामा प्यानल छलफल तथा सहभागीलाई प्रमाणपत्र वितरण कार्यक्रमसहित सम्पन्न भएको हो।