शेयर बजार घट्नुको कारण अर्थमन्त्री होइनन्, राष्ट्र बैंकको कम्जोर नीति होः रविन्द्र भट्टराईको बिश्लेषण

अर्को व्यक्ति अर्थमन्त्री भएपनि बजार घट्ने नै थियो
मंसिर १२, २०७६ | आजको अर्थ
ajaako_artha

रविन्द्र भट्टराई​

काठमाडौं – नेपालको सेयर बजारको इतिहासकै उच्चतम विन्दुमा पुगेर नेप्से घट्न थालेको तीन बर्ष भन्दा बढी भएको छ । २०७३ साउन १२ गते १८८१.४५ अंकमा पुगेको थियो नेप्से । त्यो विन्दुलाई आधार बनाएर हेर्ने हो भने ११ सय विन्दु नजिकमा आइ पुग्दा ७७२ अंक अर्थात ४१ प्रतिशत बराबरले बजार घटेको छ । दक्षिण तर्फको यात्रामा नेप्सेले अझै विराम लगाउन सकेको छैन । बजारको यो गिरावट २०६५ देखि २०६८ को गिरावटको तुलनामा भने निकै कम हो । यसको अर्थ सेयर बजार सोहि अनुसार घट्नु पर्छ भन्ने अवस्य होइन ।

यो तीन बर्षको मूल्यांकन गर्दा ९ महिना अघि नेप्से ११०० विन्दु सम्म झरेर १३०० सम्मको उकालो यात्रा तय गरेको थियो । यसको अर्थ तीन बर्षको अवधिमा बजार निरन्तर घट्यो भनेर भन्ने अवस्था छैन । बजारले आफ्नो प्राकृतिक नियमलाई भने पूर्णरुपमा अवलम्बन गरेको छ । बजार यसरी घट्नुमा धेरैले बर्तमान अर्थमन्त्रिलाई दोश दिन्छन । उनले बजारलाई सहि व्यवहार नगरेको वा बजार प्रति सकारात्मक नभएको गुनासो सुन्ने गरिन्छ । यथार्थमा बर्तमान अर्थमन्त्रिका ठाँउमा अर्को कुनै व्यक्ति अर्थमन्त्रि भए पनि बजार घट्ने नै थियो । बजारको वियरिस प्रवृत्तीको प्रमुख कारक बर्तमान अर्थमन्त्रि र उनको व्यवहार भन्दा पनि बढी नेपाल राष्ट्र बैंकको पुँजि बृद्धि सम्बन्धि नीति र व्याज दर नियन्त्रण सम्बन्धि कमजोर रणनीति हो ।

२०६५ पछि २०६८ सम्म पनि सेयर बजारमा यस्तै अवस्था सिर्जना भएको थियो । जव बैंक तथा वित्तीय संस्थाले तोकिए अनुसारको पुँजि बृद्धि गर्दै गए अनि बजारमा वियरिस प्रवृत्ति देखा पर्यो र नेप्से ११७५ बाट २९२ सम्म झर्यो । त्यसबेला अर्थमन्त्रि बाबुराम भट्टराइ थिए । उनले सेयर बजारलाई जुवाको संज्ञा दिए भनेर सेयर बजार घट्यो भन्नेको कमि छैन । तर यर्थाथता त्यसबेला पनि पुँजि बृद्धिको असर सेयर बजारमा परेको थियो । अहिलेको कारण पनि त्यहि हो । चार गुणाले पुँजि बढाए पछि सैद्धान्तिक रुपमा सेयर मूल्य चार गुणाले तल आउने हो तर चार गुणाले माथि जाने हैन । व्यबहारिक रुपमा केहि भिन्नता हुन सक्छ । अहिले भएको यहि हो ।
वित्तीय क्षेत्रको बाहुल्य रहेको बजारमा नेतृत्वकर्ता क्षेत्र ओरालो लागेपछि अन्य क्षेत्रपछि लाग्नु वा त्यो भन्दा अघि लागेर घट्नु पनि अस्वभाविक हैन । बजारको सिद्धान्त नै यहि हो कि मूल्य घट्न थाले पछि नराम्रा छिटो घट्छन राम्रा अलिक ढिला घट्छन । अहिले बजार लाई राम्ररी मूल्यांक गर्यौ भने यहि पाउन सकिन्छ ।
यस्तै अर्को महत्वपूर्ण कुरा जव नेपाल राष्ट्र बैंकले पुँजि बृद्धिको नीति ल्याउछ त्यहि बेला बैंकिग क्षेत्रमा तरलताको समस्या देखा परेको छ । जसले व्याजदर लाई माथि धकेलि दिएको पाइन्छ । जस्को उल्टो असर सेयर बजारमा पर्ने गरेको छ । व्याजदर बढ्दा सेयर मूल्य घट्नु सेयर बजारको सामान्य सिद्धान्त नै हो। समग्रमा सेयरबजारको यो गिरावटको कारण पुँजि बृद्धि र व्याज दर नियन्त्रण गर्न नसक्ने राष्ट्र बैंकको कमजोरि हो । अर्थमन्त्रि त केवल बजार घट्दा गालि गर्ने पात्र मात्र हुन ।

सेयर बजारको उत्तर तर्फको दीर्घकालिन यात्राका लागि अझै पनि हामीले मन्त्रि वा व्यक्ति परिवर्तन भन्दा पनि व्याज दर परिवर्तन लाई नजिक बाट नियाल्न जरुरी छ । व्याज दर परिवर्तन दीर्घकालिन कारक हो भने व्यक्ति परिवर्तन अल्पकालिन कारक हो ।

 
रविन्द्र भट्टराई शेयर बजार बिश्लेषक हुन्, यो लेख उनको फेसबुकबाट साभार गरिएको हो ।

 

कमेन्ट गर्नुहोस्

तपाईंको ईमेल गोप्य राखिनेछ ।

This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.

बुलियन मार्केट

विनिमय दर

मुद्राखरिदबिक्री
U.S. Dollar११४.५२११५.१२
European Euro१२६.९४१२७.६०
UK Pound Sterling१४८.१६१४८.९४
Swiss Franc११५.६५११६.२६
Australian Dollar७७.९७७८.३८
Canadian Dollar८६.०९८६.५४
Singapore Dollar८४.१३८४.५७